Nerki i elektrolity
Parametry oceniające filtrację nerkową oraz gospodarkę wodno-elektrolitową. Zlecane rutynowo przy kontroli nerek, nadciśnieniu, odwodnieniu, przed niektórymi lekami, a także przy niejasnym osłabieniu czy zaburzeniach rytmu serca.
Co obejmuje nerki i elektrolity
Kliknij badanie, aby zobaczyć zakres referencyjny, jednostki i krótkie wyjaśnienie, co dany parametr mówi o organizmie.
Produkt przemiany kreatyny w mięśniach, usuwany z krwi niemal wyłącznie przez nerki. Podstawowy wskaźnik ich pracy — z jego wartości oblicza się eGFR. Poziom zależy też od masy mięśniowej, diety i nawodnienia.
Pełny opis badania →Wskaźnik wyliczany wzorem (zwykle CKD-EPI) z kreatyniny, wieku i płci — nie jest mierzony bezpośrednio. Pokazuje, jak sprawnie nerki filtrują krew; z wiekiem naturalnie się obniża.
Pełny opis badania →Powstaje w wątrobie z rozpadu białek i jest usuwany przez nerki. Rośnie przy chorobach nerek, odwodnieniu, krwawieniu z przewodu pokarmowego i diecie bogatobiałkowej, dlatego ocenia się go razem z kreatyniną.
Pełny opis badania →Główny elektrolit płynu pozakomórkowego. Jego stężenie we krwi odzwierciedla przede wszystkim gospodarkę wodną organizmu, a nie ilość soli w diecie. Zakres prawidłowy jest wąski — nawet umiarkowane odchylenia mogą dawać wyraźne objawy.
Pełny opis badania →Elektrolit kluczowy dla przewodnictwa nerwowo-mięśniowego i pracy serca. Zbyt niski i zbyt wysoki poziom może zaburzać rytm serca; wynik bywa też fałszywie zawyżony przez hemolizę próbki.
Pełny opis badania →Produkt końcowy rozpadu puryn, wydalany głównie przez nerki. Jego nadmiar (hiperurykemia) może prowadzić do dny moczanowej i kamicy nerkowej; bywa też oceniany przy zespole metabolicznym.
Pełny opis badania →Jony chlorkowe razem z sodem utrzymują objętość płynów i równowagę kwasowo-zasadową. Wynik ocenia się łącznie z sodem, potasem i wodorowęglanami — sam rzadko wystarcza do rozpoznania.
| Parametr | Zakres | Jednostka |
|---|---|---|
| Dorośli powyżej 19 lat (ALAB) | 98–107 | mmol/l |
| Dorośli (Medycyna Praktyczna) | 95–105 | mmol/l |
| Dzieci i młodzież 1–19 lat (ALAB) | 97–107 | mmol/l |
| Niemowlęta 6–12 miesięcy (ALAB) | 97–106 | mmol/l |
| Niemowlęta 0–6 miesięcy (ALAB) | 97–108 | mmol/l |
Małe białko usuwane z krwi niemal wyłącznie przez nerki. Wskaźnik filtracji kłębuszkowej, który w odróżnieniu od kreatyniny w niewielkim stopniu zależy od masy mięśniowej; podnoszą go też nadczynność tarczycy i sterydy.
Pełny opis badania →Niewielka, ale nieprawidłowa utrata albuminy z moczem, oceniana wskaźnikiem albumina/kreatynina (ACR). Wczesny sygnał uszkodzenia nerek, zwłaszcza w cukrzycy i nadciśnieniu tętniczym.
| Parametr | Zakres | Jednostka |
|---|---|---|
Stężenie fosforanów nieorganicznych we krwi — ok. 1% fosforu organizmu, bo reszta jest w kościach i tkankach. Ocenia się je razem z wapniem, PTH i witaminą D; wysoki wynik najczęściej wiąże się z gorszą pracą nerek.
Pełny opis badania →Małe białko z powierzchni komórek, zwłaszcza limfocytów, usuwane z krwi przez nerki. Rośnie przy słabszej filtracji nerkowej i w chorobach limfoproliferacyjnych; służy do oceny stadium i leczenia szpiczaka mnogiego.
Pełny opis badania →Miara stężenia cząsteczek rozpuszczonych we krwi, głównie sodu, glukozy i mocznika. Pokazuje, czy woda i substancje rozpuszczone są w równowadze — pomaga ocenić odwodnienie, przewodnienie, przyczynę zaburzeń sodu i zatrucia alkoholami.
Pełny opis badania →Badanie krwi, najczęściej tętniczej, oceniające pH, prężność tlenu i dwutlenku węgla, wodorowęglany i saturację. Służy do wykrycia niewydolności oddechowej oraz kwasicy i zasadowicy; wynik jest gotowy po kilku minutach.
| Parametr | Zakres | Jednostka |
|---|---|---|
| pH (krew tętnicza) | 7,35–7,45 | |
| PaCO2 (krew tętnicza) | 32–45 | mm Hg |
| PaO2 (krew tętnicza) | 75–100 | mm Hg |
| HCO3 (osocze) | 21–27 | mmol/l |
| BE (nadmiar zasad) | –2,3 do +2,3 | mmol/l |
| SaO2 (krew tętnicza) | 95–98 | % |
Jony, które wiążą nadmiar kwasów i razem z płucami oraz nerkami utrzymują pH krwi. Niski wynik towarzyszy najczęściej kwasicy metabolicznej, wysoki — zasadowicy metabolicznej; czyta się go razem z pH i pCO2.
| Parametr | Zakres | Jednostka |
|---|---|---|
| HCO3 aktualne, krew tętnicza (Medycyna Praktyczna) | 21–27 | mmol/l |
| HCO3 standardowe, krew tętnicza (Medycyna Praktyczna) | 21–25 | mmol/l |
| ctCO2, całkowita zawartość CO2 w osoczu (Medycyna Praktyczna) | 22–28 | mmol/l |
| Dorośli (Testing.com) | 23–28 | mmol/l |
Kreatynina wydalana przez nerki z moczem. Stężenie w pojedynczej próbce zależy głównie od nawodnienia i masy mięśniowej; służy do obliczenia klirensu kreatyniny i wskaźnika albumina/kreatynina.
| Parametr | Zakres | Jednostka |
|---|---|---|
| Pojedyncza próbka, kobiety >18 lat (Synevo) | 28–217 | mg/dl |
| Pojedyncza próbka, mężczyźni >18 lat (Synevo) | 39–259 | mg/dl |
| Dobowa zbiórka, dorośli (MedlinePlus) | 500–2000 | mg/dobę |
| Klirens kreatyniny, kobiety (MedlinePlus) | 88–128 | ml/min |
| Klirens kreatyniny, mężczyźni (MedlinePlus) | 97–137 | ml/min |
| Wskaźnik albumina/kreatynina (NIDDK) | < 30 | mg/g |
Jak czytać pasek zakresu
Wartości liczbowe pokazane przy każdym badaniu to przykładowe wyniki, umieszczone na pasku wyłącznie, by pokazać jak odczytać strefę. Elektrolity (sód, potas) mają wąski zakres prawidłowy — nawet niewielkie odchylenie bywa tu istotniejsze niż podobne odchylenie w innych badaniach.