CA 15-3

CA 15-3 to marker nowotworowy związany z rakiem piersi, oznaczany we krwi głównie po to, by monitorować leczenie i wcześnie wychwycić nawrót u osób z już rozpoznaną chorobą. Za prawidłowy uznaje się zwykle wynik poniżej 25 U/ml, ale granica normy zależy od metody, więc obowiązuje ta z wydruku laboratorium.

Jeśli masz przed sobą wynik CA 15-3, poniżej znajdziesz normy, możliwe przyczyny podwyższonego poziomu i wyjaśnienie, dlaczego to badanie nie służy do wczesnego wykrywania raka.

Czym jest marker CA 15-3

CA 15-3 to glikoproteina z rodziny mucyn, obecna w błonach komórek nabłonkowych. Wytwarzają ją komórki nowotworowe, ale w mniejszej ilości także zdrowe tkanki. Badanie stosuje się przede wszystkim u chorych na raka piersi — także u mężczyzn — do oceny przebiegu leczenia i wykrywania nawrotów oraz przerzutów, zwłaszcza do kości i wątroby.

CA 15-3 — norma i interpretacja wyniku

Przykładowo Synevo podaje normę poniżej 25 U/ml (metoda ECLIA). Wyniki z różnych laboratoriów nie są w pełni porównywalne, dlatego kolejne oznaczenia warto wykonywać w tym samym miejscu.

Wynik CA 15-3	Orientacyjne znaczenie
w normie (zwykle poniżej 25 U/ml)	wynik prawidłowy; nie wyklucza raka piersi
nieznacznie powyżej normy	często przyczyna nienowotworowa, np. choroba wątroby; wymaga oceny lekarza
rośnie w kolejnych badaniach	u osoby po leczeniu może sugerować nawrót lub przerzuty
spada w trakcie leczenia	zwykle przemawia za skutecznym leczeniem

Największą wartość ma nie pojedyncza liczba, lecz zmiana stężenia w czasie, oceniana w połączeniu z badaniami obrazowymi.

Podwyższony CA 15-3 — przyczyny

Wysoki poziom CA 15-3 nie zawsze oznacza raka. Nieznaczny wzrost występuje m.in. przy:

• chorobach wątroby — zapaleniu wątroby i marskości,
• niezłośliwych zmianach w piersi,
• przewlekłej niewydolności nerek, gruźlicy i zapaleniu płuc.

Marker rośnie też w innych nowotworach, m.in. raku jajnika, płuca, trzustki i wątroby. Dlatego przy podejrzeniu choroby nowotworowej lekarz zleca badanie dodatkowe, np. CEA, CA-125 lub CA 19-9, oraz badania obrazowe.

Dlaczego CA 15-3 nie służy do wczesnego wykrywania raka piersi

Czułość badania we wczesnym stadium jest niska: podwyższony wynik ma tylko około 10–20% chorych, a nawet w zaawansowanej chorobie u 25–30% osób guz nie wytwarza tego markera. Dlatego CA 15-3 nie jest badaniem przesiewowym — do tego służą mammografia i USG piersi.

Materiał i przygotowanie do badania

Materiał to krew żylna. Nie trzeba być na czczo. Synevo zaleca, by przez 12 godzin przed pobraniem nie przyjmować suplementów z biotyną (witaminą B7), bo mogą zafałszować wynik. Na wynik czeka się zwykle 1 dzień roboczy.

Inne badania z tej grupy opisujemy w dziale markery nowotworowe.

Najczęstsze pytania

Jaki jest prawidłowy wynik CA 15-3?

Zwykle poniżej 25 U/ml. Obowiązującą normę podaje laboratorium na wydruku, bo zależy ona od metody oznaczenia.

Jaki wynik CA 15-3 jest niepokojący?

Niepokojący jest przede wszystkim wynik, który rośnie w kolejnych badaniach u osoby leczonej z powodu raka piersi. Pojedynczy, nieznacznie podwyższony wynik często ma przyczynę nienowotworową.

Czy marker CA 15-3 jest wiarygodny?

Do monitorowania leczenia — tak, gdy porównuje się kolejne wyniki z tego samego laboratorium. Do wykrywania raka — nie, bo prawidłowy wynik nie wyklucza choroby, a podwyższony jej nie potwierdza.

Czy CA 15-3 może być podwyższone bez raka?

Tak. Nieznaczny wzrost występuje m.in. w marskości i zapaleniu wątroby, łagodnych zmianach w piersi i niewydolności nerek.

Ile kosztuje badanie CA 15-3?

W laboratoriach prywatnych orientacyjnie od około 48 do około 96 zł, zależnie od sieci i miasta.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Wynik badania powinien zostać zinterpretowany przez lekarza w kontekście całego obrazu klinicznego.

Opracowanie: redakcja Badania Krwi. Ostatnia aktualizacja: 3 października 2026. Treść powstała na podstawie zakresów referencyjnych podawanych przez laboratoria diagnostyczne i ogólnodostępnych wytycznych klinicznych.