LDH

LDH, czyli dehydrogenaza mleczanowa, to enzym obecny niemal we wszystkich komórkach organizmu, który przechodzi do krwi, gdy komórki ulegają uszkodzeniu — dlatego podwyższone LDH jest sygnałem uszkodzenia tkanek, ale nie mówi, których. U dorosłych za normę LDH przyjmuje się na przykład 125–220 U/l, ale zakres referencyjny zależy od laboratorium i metody: spotyka się także zapisy 140–280 U/l, a niektóre polskie źródła podają normę poniżej 480 U/l. Badanie LDH czyta się zawsze razem z objawami i innymi wynikami, bo sam wzrost aktywności enzymu nie wskazuje przyczyny.

Jeśli masz przed sobą wynik badania LDH, poniżej znajdziesz normy dla dorosłych i dzieci, możliwe przyczyny podwyższonego i niskiego poziomu LDH, czynniki zaburzające wynik oraz odpowiedzi na najczęstsze pytania, w tym o związek LDH z nowotworem.

Dehydrogenaza mleczanowa — czym jest LDH

Dehydrogenaza mleczanowa to enzym, który przekształca kwas mlekowy (mleczan) w pirogronian i z powrotem. Ta reakcja pozwala komórkom uzyskiwać energię, zwłaszcza wtedy, gdy brakuje tlenu. LDH występuje w cytoplazmie komórek całego organizmu, a najwięcej jest go w tkankach o intensywnym metabolizmie: w wątrobie, mięśniach szkieletowych, mięśniu sercowym, nerkach, płucach, mózgu oraz w krwinkach czerwonych (erytrocytach). Znaczna aktywność LDH występuje też w śledzionie.

W tkankach enzymu jest kilkaset razy więcej niż w osoczu. Dlatego nawet niewielkie uszkodzenie komórek wyraźnie podnosi aktywność LDH we krwi. Enzym występuje w pięciu postaciach, czyli izoenzymach LDH-1 do LDH-5, których proporcje różnią się między narządami: LDH-1 dominuje w sercu, LDH-3 w płucach, a LDH-5 w wątrobie i mięśniach szkieletowych. Rutynowe badanie mierzy całkowitą aktywność LDH; oznaczenie izoenzymów lekarz zleca osobno, gdy chce ustalić, z jakiej tkanki pochodzi wzrost.

Badanie LDH — kiedy się je wykonuje i jak się przygotować

Badanie LDH polega na pobraniu krwi żylnej, zwykle z żyły łokciowej, i oznaczeniu aktywności enzymu w surowicy. Wynik jest zazwyczaj gotowy w ciągu jednego dnia. Lekarz zleca je przede wszystkim przy:

• podejrzeniu chorób wątroby i różnicowaniu przyczyn żółtaczki — razem z oznaczeniem bilirubiny i innymi próbami wątrobowymi z panelu wątroba i trzustka,
• podejrzeniu niedokrwistości hemolitycznej, czyli przyspieszonego rozpadu krwinek czerwonych,
• objawach uszkodzenia mięśni szkieletowych, takich jak bóle i osłabienie mięśni,
• diagnostyce i monitorowaniu leczenia niektórych nowotworów, m.in. chłoniaków, białaczek, szpiczaka mnogiego, nowotworów jądra i czerniaka,
• ocenie płynu z jamy opłucnej lub otrzewnej, gdy trzeba odróżnić wysięk od przesięku.

W Polsce zwykle zaleca się zgłosić na badanie na czczo, czyli co najmniej 8 godzin po ostatnim posiłku, i dzień wcześniej unikać intensywnego wysiłku fizycznego. Jeśli przyjmujesz leki, które mogą wpływać na poziom LDH, omów to wcześniej z lekarzem.

LDH — norma u dorosłych i dzieci

Normy LDH różnią się między laboratoriami bardziej niż w przypadku wielu innych badań, bo zależą od metody oznaczenia. Wynik zawsze porównuj z zakresem wydrukowanym obok niego. Poniższa tabela pokazuje, jak szeroko rozkładają się zakresy podawane przez różne źródła. U dzieci normy są fizjologicznie wyższe niż u dorosłych — szczególnie u noworodków i niemowląt — więc wynik dziecka ocenia się według normy wiekowej.

Grupa	Przykładowy zakres referencyjny LDH
dorośli	125–220 U/l (MedlinePlus); 122–222 U/l (laboratorium Mayo Clinic, osoby powyżej 18 lat); 140–280 U/l (zakres typowy wg StatPearls)
dorośli — inna metoda	poniżej 480 U/l (Medycyna Praktyczna)
noworodki	135–750 U/l
niemowlęta do 12. miesiąca życia	180–435 U/l

Ten sam wynik, na przykład 250 U/l, może więc być podwyższony w jednym laboratorium i mieścić się w normie w innym. Gdy wynik mieści się w zakresie z wydruku, zwykle nie świadczy o rozległym uszkodzeniu tkanek. Jednostki U/l i IU/l oznaczają to samo — jednostki międzynarodowe aktywności enzymu na litr.

Podwyższone LDH — co może oznaczać

Podwyższone LDH nie jest związane z jedną chorobą. Świadczy o tym, że gdzieś w organizmie uszkodzeniu uległy komórki, a enzym może pozostawać podwyższony we krwi nawet do 7 dni od uszkodzenia, w zależności od tkanki. Najczęstsze przyczyny podwyższonego LDH to:

• Choroby wątroby — wirusowe zapalenie wątroby, toksyczne uszkodzenie (np. polekowe lub alkoholowe), niedokrwienie wątroby, choroby dróg żółciowych, nowotwór wątroby.
• Rozpad krwinek czerwonych — niedokrwistość hemolityczna, w której LDH uwalniana z erytrocytów może wzrosnąć nawet pięćdziesięciokrotnie, oraz niedokrwistość megaloblastyczna.
• Uszkodzenie mięśni — urazy, zapalenia mięśni, rabdomioliza, dystrofie mięśniowe; także intensywny trening.
• Serce i płuca — zawał mięśnia sercowego, zapalenie mięśnia sercowego, zatorowość płucna, zapalenie płuc.
• Nowotwory — szczególnie chłoniaki, białaczki i szpiczak mnogi, czyli nowotwory krwi i szpiku, oraz nowotwory zarodkowe jądra.
• Infekcje i inne stany — mononukleoza zakaźna wywołana przez wirusa Epsteina-Barr, ostre zapalenie trzustki, choroby nerek, udar mózgu, wstrząs, stan po operacji, choroby autoimmunologiczne.

Żeby ustalić, skąd pochodzi wzrost, i postawić rozpoznanie, lekarz zestawia LDH z innymi badaniami. Przy podejrzeniu hemolizy będą to morfologia z rozmazem (m.in. stężenie hemoglobiny), stężenie bilirubiny i haptoglobina, przy podejrzeniu uszkodzenia mięśni — kinaza kreatynowa (CK), a przy chorobach wątroby — aminotransferazy, w tym AST.

Orientacyjna interpretacja wyniku LDH

Nie istnieje uniwersalny podział wyników LDH na stopnie. Poniższe zestawienie pokazuje jedynie, jakiej skali zmian można się spodziewać w różnych sytuacjach — nie zastępuje oceny lekarza.

Wynik LDH	Co zwykle oznacza
poniżej normy	rzadko spotykany i zwykle bez znaczenia klinicznego; bywa skutkiem dużych dawek witaminy C lub E, bardzo rzadko wrodzonego niedoboru enzymu
w normie	brak cech rozległego uszkodzenia tkanek, choć nie wyklucza choroby
nieznacznie powyżej normy	często przyczyna niechorobowa: hemoliza próbki, wysiłek fizyczny, leki; warto powtórzyć badanie
około 2–3 razy powyżej normy lub więcej	wzrost opisywany m.in. w chłoniakach; wymaga dalszej diagnostyki
około 10 razy powyżej normy	opisywany np. w toksycznym zapaleniu wątroby z żółtaczką
nawet 50 razy powyżej normy	możliwy w niedokrwistości hemolitycznej

Co zaburza wynik badania LDH

Najczęstszą przyczyną fałszywie podwyższonego wyniku jest hemoliza próbki, czyli rozpad krwinek czerwonych podczas pobrania, transportu lub przechowywania krwi. Krwinki zawierają własną LDH, więc enzym z nich przechodzi do surowicy i zawyża wynik. Podobnie działa zbyt późne odwirowanie krwi. Wynik podnoszą także intensywny wysiłek fizyczny — aktywność LDH rośnie w ciągu kilku godzin po treningu — oraz niektóre leki, m.in. kwas acetylosalicylowy i inne salicylany, paracetamol i sterydy. Duże dawki witaminy C mogą z kolei fałszywie obniżyć wynik. Dlatego niewielki wzrost bez objawów i bez innych nieprawidłowości w badaniach warto sprawdzić, powtarzając badanie, zanim zacznie się szerszą diagnostykę.

Kiedy z podwyższonym LDH pilnie do lekarza

Sam wynik LDH nie jest powodem do paniki, ale razem z objawami może wymagać szybkiej oceny. Nie zwlekaj z wizytą, jeśli podwyższonemu LDH towarzyszy zażółcenie skóry lub białkówek oczu, ciemny mocz, nagła bladość z dusznością i osłabieniem, ból w klatce piersiowej, silne bóle mięśni z ciemnym moczem albo powiększone węzły chłonne z gorączką. Przy podejrzeniu choroby krwi lekarz rodzinny może skierować do hematologa. Ból w klatce piersiowej i nagła duszność wymagają wezwania pomocy od razu, niezależnie od wyniku badania.

Najczęstsze pytania

Czy LDH to marker nowotworowy?

Tylko częściowo. LDH jest nieswoistym markerem: rośnie w wielu nowotworach, ale także w chorobach wątroby, krwi czy mięśni. Ma znaczenie w ocenie zaawansowania, rokowania i odpowiedzi na leczenie, np. na chemioterapię, u pacjentów z chłoniakami, nowotworami zarodkowymi jądra i czerniakiem — zawsze razem z innymi badaniami.

Czy badanie LDH wykryje raka?

Nie. Badanie LDH nie służy do wykrywania raka: podwyższony wynik nie wskazuje ani rodzaju, ani miejsca choroby, a prawidłowy jej nie wyklucza. U osoby z rozpoznanym nowotworem spadek LDH w trakcie leczenia bywa jednak dobrym sygnałem.

Jaki wynik LDH jest niepokojący?

Nie ma jednej liczby, bo normy różnią się między laboratoriami. Niepokojący jest wynik wyraźnie, kilkukrotnie przekraczający górną granicę normy z wydruku, wynik rosnący w kolejnych badaniach oraz każdy wzrost, któremu towarzyszą objawy choroby.

Jaka jest norma LDH dla dzieci?

Wyższa niż u dorosłych. U noworodków przykładowy zakres to 135–750 U/l, u niemowląt do 12. miesiąca życia 180–435 U/l. Wynik dziecka porównuje się z normą wiekową podaną przez laboratorium, a nie z normą dla dorosłych.

Czy LDH może wskazywać na stan zapalny?

W stanach zapalnych LDH może wzrosnąć, zwłaszcza w niektórych chorobach zapalnych i infekcjach, np. w mononukleozie zakaźnej czy zapaleniu płuc, ale nie jest markerem stanu zapalnego. Do oceny zapalenia służą inne badania, przede wszystkim CRP.

Co to jest LDH w morfologii?

Dehydrogenaza mleczanowa nie wchodzi w skład morfologii krwi. To osobne badanie biochemiczne wykonywane z surowicy, choć często zlecane razem z morfologią, zwłaszcza przy podejrzeniu niedokrwistości hemolitycznej.

Czy podwyższone LDH oznacza zawał serca?

Nie musi. Dehydrogenaza mleczanowa rośnie po zawale, ale dziś nie służy do jego rozpoznawania — w tej roli zastąpiły go troponiny sercowe, które są czulsze i bardziej swoiste dla uszkodzenia serca.

Ile kosztuje badanie LDH?

W dużych sieciach laboratoriów badanie LDH kosztuje zwykle od około 20 do około 45 zł, zależnie od miasta i punktu pobrań (stan na październik 2026).

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Wynik badania powinien zostać zinterpretowany przez lekarza w kontekście całego obrazu klinicznego.

Opracowanie: redakcja Badania Krwi. Ostatnia aktualizacja: 3 października 2026. Treść powstała na podstawie zakresów referencyjnych podawanych przez laboratoria diagnostyczne i ogólnodostępnych wytycznych klinicznych.