Inhibina B

Inhibina B to hormon białkowy wytwarzany u kobiet przez komórki ziarniste rosnących pęcherzyków w jajnikach, a u mężczyzn przez komórki Sertoliego w jądrach; jej zadaniem jest hamowanie wydzielania FSH przez przysadkę. Norma inhibiny B zależy od płci, wieku i — u kobiet — dnia cyklu: przykładowo jedno z laboratoriów podaje dla 3.–5. dnia cyklu zakres 45–120 pg/ml, a po menopauzie wartości poniżej 10 pg/ml, natomiast u mężczyzn z prawidłowym nasieniem w dużym badaniu wynosiła ona 87–300 pg/ml. Dlatego wynik zawsze porównuje się z zakresem podanym na wydruku z laboratorium.

Ten tekst jest dla osób, które mają w ręku wynik inhibiny B i chcą wiedzieć, co on znaczy: znajdziesz tu normy dla kobiet i mężczyzn, możliwe przyczyny niskiego i podwyższonego wyniku, rolę badania w ocenie rezerwy jajnikowej i spermatogenezy oraz informacje o przygotowaniu do pobrania.

Czym jest inhibina B i jak działa

Inhibiny należą do rodziny transformujących czynników wzrostu beta (TGF-β). Aktywne są wyłącznie formy złożone z dwóch podjednostek — alfa i beta. Występują dwie inhibiny: inhibina A i inhibina B. U mężczyzn krążącą we krwi formą jest praktycznie tylko inhibina B, u kobiet stężenia obu form zmieniają się w zależności od fazy cyklu miesiączkowego, a najwyższy poziom inhibiny B przypada na fazę folikularną. W ciąży inhibiny wytwarza także łożysko.

Najważniejsze zadanie inhibiny B to sprzężenie zwrotne z przysadką. Gdy gonady pracują sprawnie, inhibina B „informuje” przysadkę, że nie trzeba ich mocniej pobudzać, i wydzielanie FSH (hormonu folikulotropowego, jednej z gonadotropin) spada. Gdy pęcherzyków w jajnikach ubywa albo jądra wytwarzają mniej plemników, inhibiny B jest mniej, a FSH rośnie. Dlatego oba hormony oznacza się zwykle razem — u dorosłych mężczyzn zależność między nimi jest wyraźnie odwrotna.

Kiedy wykonuje się badanie inhibiny B

Inhibina B nie należy do podstawowych badań hormonalnych. To badanie specjalistyczne, zlecane najczęściej w diagnostyce niepłodności — zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Laboratoria wymieniają następujące wskazania:

• ocena rezerwy jajnikowej, zwykle razem z AMH i FSH,
• ocena odpowiedzi jajników na stymulację w procedurach rozrodu wspomaganego (in vitro, IVF),
• ocena płodności u kobiet i mężczyzn, w tym pomoc w ocenie wytwarzania plemników,
• monitorowanie leczenia hipogonadyzmu hipogonadotropowego,
• pomoc przy decyzji o biopsji jądra.

U kobiet powodem zlecenia bywają trudności z zajściem w ciążę, nieregularne miesiączki albo objawy wskazujące na przedwczesną menopauzę. U mężczyzn badanie wykonuje się przy zaburzeniach płodności i nieprawidłowościach w gospodarce hormonów płciowych, zwykle po analizie nasienia.

Inhibina B — normy dla kobiet i mężczyzn

Stężenie inhibiny B w surowicy podaje się najczęściej w pg/ml (to ta sama wartość liczbowa co ng/l). Nie ma jednej normy dla wszystkich: zakres zależy od płci, wieku, u kobiet od dnia cyklu, a także od metody, którą stosuje laboratorium. Poniższe wartości są przykładowe — rozstrzyga zakres wydrukowany na Twoim wyniku.

Grupa / faza cyklu	Przykładowy zakres inhibiny B
kobiety, 1.–2. dzień cyklu	15–70 pg/ml
kobiety, 3.–5. dzień cyklu	45–120 pg/ml
kobiety, późna faza folikularna	30–90 pg/ml
kobiety, do owulacji	80–200 pg/ml
kobiety, faza lutealna	poniżej 50 pg/ml
kobiety po menopauzie lub po usunięciu jajników	poniżej 10 pg/ml
mężczyźni z prawidłowym nasieniem (badanie populacyjne)	87–300 pg/ml

Zakresy dla kobiet pochodzą z polskiego laboratorium, zakres dla mężczyzn — z badania ponad 30 tysięcy mężczyzn diagnozowanych w ośrodku leczenia niepłodności w Chinach, z którego do wyznaczenia normy wzięto tych z prawidłowym nasieniem. Inne laboratoria i populacje mogą dawać nieco inne liczby. Wyniki uzyskane różnymi metodami nie zawsze dają się porównać, więc kolejne oznaczenia najlepiej wykonywać w tym samym laboratorium.

Inhibina B u kobiet — rezerwa jajnikowa i płodność

U kobiet inhibina B odzwierciedla liczbę i aktywność rosnących pęcherzyków jajnikowych. Jej stężenie maleje z wiekiem wraz ze spadkiem liczby pęcherzyków i w okresie menopauzy staje się nieoznaczalne. W dużym badaniu ponad 2500 zdrowych kobiet w wieku rozrodczym poziom inhibiny B wyraźnie spadał po 40. roku życia i korelował z AMH oraz liczbą pęcherzyków antralnych w USG. Według laboratoriów obok AMH jest to jeden z parametrów stosowanych w ocenie rezerwy jajnikowej, czyli zapasu komórek jajowych.

Inhibina B ma jednak ograniczenia. Zależy od dnia cyklu, dlatego u kobiet pobiera się ją w fazie folikularnej, najlepiej w 3. dniu cyklu. W badaniu, które śledziło kobiety przez kilka lat aż do ostatniej miesiączki, niski lub nieoznaczalny poziom inhibiny B pojawiał się 4–5 lat przed menopauzą, ale gorzej niż AMH przewidywał, kiedy ona nastąpi. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE) dotyczące stymulacji jajników przed in vitro zalecają do przewidywania odpowiedzi na stymulację AMH albo liczbę pęcherzyków antralnych w USG — przed innymi testami rezerwy jajnikowej. W praktyce inhibina B jest więc badaniem uzupełniającym.

Niska inhibina B u kobiet — przyczyny

Obniżone stężenie inhibiny B najczęściej oznacza mniejszą pulę pęcherzyków w jajnikach. Laboratoria wymieniają jako możliwe przyczyny:

• okres okołomenopauzalny i menopauzę,
• obniżoną rezerwę jajnikową,
• przedwczesne wygasanie czynności jajników (POF),
• zespół opornych jajników (zespół Savage) — brak miesiączki przy niskiej inhibinie i wysokim FSH,
• podwzgórzowy brak miesiączki (podwzgórze to część mózgu sterująca przysadką) i jadłowstręt psychiczny z dużym spadkiem masy ciała,
• zespół Turnera — wadę chromosomową, którą potwierdzają badania genetyczne (kariotyp).

Pojedynczy niski wynik nie przesądza o niepłodności. To sygnał, że warto ocenić rezerwę jajnikową szerzej — AMH, FSH, estradiolem i USG — i omówić z lekarzem plany prokreacyjne, zwłaszcza jeśli ciąża jest odkładana na później.

Podwyższona inhibina B u kobiet

Wysoka inhibina B może towarzyszyć zespołowi policystycznych jajników (PCOS) — u pacjentek z tym zespołem w jajnikach jest wiele drobnych pęcherzyków. Rzadszą, ale ważną przyczyną są nowotwory jajnika wywodzące się z komórek ziarnistych — przede wszystkim ziarniszczak. Wydziela on estrogeny i inhibiny, zwłaszcza inhibinę B. Podwyższony wynik jest szczególnie wymowny u kobiet po menopauzie, u których inhibina B powinna być nieoznaczalna — wtedy wymaga wykluczenia guza jajnika. Objawy ziarniszczaka są niecharakterystyczne: po menopauzie najczęściej jest to krwawienie z dróg rodnych, a nadmiar estrogenów może też powodować nieprawidłowości endometrium (błony śluzowej macicy). U młodszych kobiet guz wytwarzający inhibinę może hamować FSH i powodować zatrzymanie miesiączki oraz niepłodność; opisano przypadki, w których to właśnie wysoka inhibina B naprowadziła na rozpoznanie. Wynik zawsze ocenia się razem z USG i obrazem klinicznym.

Inhibina B u mężczyzn — marker spermatogenezy

U mężczyzn inhibina B pochodzi z jąder i odzwierciedla pracę komórek Sertoliego, które „opiekują się” powstającymi plemnikami. Jej stężenie silnie koreluje z objętością jąder i liczbą plemników w nasieniu, a odwrotnie — z poziomem FSH. U niepłodnych mężczyzn inhibina B zwykle spada, a FSH rośnie, przy czym im głębsze zaburzenie spermatogenezy, tym niższa inhibina. Inhibina B i FSH oceniane razem są czulszym i bardziej swoistym wskaźnikiem wytwarzania plemników niż każde z nich osobno.

Podstawowym badaniem płodności mężczyzny pozostaje jednak analiza nasienia. W polskim badaniu 100 mężczyzn leczonych z powodu niepłodności inhibina B dobrze przewidywała naturalne poczęcie (próg 45 pg/ml), ale najlepszym pojedynczym wskaźnikiem okazała się koncentracja plemników. Co ważne, ciąża udała się u zaskakująco dużej części partnerek mężczyzn z bardzo niską inhibiną B i niską liczbą plemników. Według Europejskiego Towarzystwa Urologicznego oznaczenie inhibiny B w diagnostyce braku plemników w nasieniu (azoospermii) bywa pomocne, ale nie jest obowiązkowe.

Niska inhibina B u mężczyzn — co może oznaczać

Niska inhibina B u mężczyzn wiąże się przede wszystkim z upośledzonym wytwarzaniem plemników, czyli z gorszą pracą kanalików nasiennych jąder. Spadek obserwuje się m.in. po napromienianiu jąder, a inhibina B służy też do oceny, czy po leczeniu przeciwnowotworowym (np. chemioterapii) wraca wytwarzanie plemników. Pacjenci po usunięciu jednego jądra z powodu nowotworu mają niższe wartości niż zdrowi mężczyźni, nawet przy prawidłowym nasieniu, dlatego standardowy zakres może u nich zawodzić. Niską inhibinę B obserwuje się też w hipogonadyzmie hipogonadotropowym, czyli przy niedoborze gonadotropin, gdy przysadka nie pobudza jąder. Tu badanie służy także do monitorowania leczenia: podanie FSH zwiększa wydzielanie inhibiny B, a u mężczyzn z tą postacią hipogonadyzmu wzrost jest znacznie wyraźniejszy niż u zdrowych, więc wynik pokazuje, jak jądra odpowiadają na terapię hormonalną.

Wynik ma też wyraźne granice. Zdarzają się mężczyźni z poważnym uszkodzeniem jąder i prawidłową inhibiną B. Przede wszystkim jednak inhibina B nie rozstrzyga, czy u mężczyzny bez plemników w nasieniu uda się je znaleźć w jądrze: w metaanalizie jej czułość wynosiła 0,65, a swoistość 0,83, więc autorzy uznali, że nie może być samodzielnym markerem. Decyzję o biopsji podejmuje się na podstawie całego obrazu — badania nasienia, FSH, LH, testosteronu, prolaktyny, objętości jąder w USG, a czasem także badań genetycznych.

Inhibina B u dzieci i nastolatków

U chłopców poziom inhibiny B zmienia się z wiekiem w charakterystyczny sposób: wyraźnie rośnie krótko po urodzeniu, potem spada i pozostaje niski aż do dojrzewania, kiedy znów wzrasta. Przed okresem dojrzewania, gdy spermatogeneza jeszcze nie zachodzi, inhibina B jest wskaźnikiem tego, czy jądra są zachowane i czynne. Dlatego normy dla dzieci są zupełnie inne niż dla dorosłych i zależą od wieku oraz stadium dojrzewania.

W endokrynologii dziecięcej inhibina B pomaga odróżnić wrodzony hipogonadyzm hipogonadotropowy od konstytucjonalnego opóźnienia wzrastania i dojrzewania — czyli chorobę wymagającą leczenia od wariantu rozwoju, który zwykle ustępuje sam. W metaanalizie siedmiu badań czułość i swoistość tego rozróżnienia wynosiły po 92%, a najlepiej sprawdzało się ono u chłopców z bardzo małymi jądrami. Przyjmowane progi wahały się od 56 do 113 pg/ml w zależności od badania.

Jak przygotować się do badania inhibiny B

Badanie polega na pobraniu krwi żylnej. Laboratoria zalecają, by przyjść rano, po przespanej nocy, odpocząć około 15 minut przed pobraniem i wypić wcześniej szklankę wody; część z nich prosi też o zgłoszenie się na czczo, więc warto sprawdzić zalecenia wybranego punktu. Kobiety powinny wykonać badanie w fazie folikularnej cyklu, najlepiej w 3. dniu cyklu, chyba że lekarz zaleci inaczej. U mężczyzn poranna godzina ma znaczenie, bo inhibina B ma rytm dobowy podobny do testosteronu.

Przed badaniem warto powiedzieć lekarzowi o przyjmowanych lekach, zwłaszcza hormonalnych, i zapisać dzień cyklu, w którym pobrano krew — bez tej informacji wyniku kobiety nie da się porównać z właściwym zakresem. To badanie specjalistyczne, wykonywane w wybranych laboratoriach. Na wynik czeka się zwykle od około tygodnia do dwóch tygodni. W październiku 2026 roku cena w dużych sieciach laboratoriów wynosiła zwykle około 230–340 zł w zależności od punktu pobrań; często dostępne są też pakiety rezerwy jajnikowej łączące inhibinę B z AMH i FSH.

Inhibina B a inne badania hormonalne

Wynik inhibiny B rzadko czyta się w oderwaniu od innych parametrów z panelu tarczycy i hormonów. U kobiet zestawia się go z AMH, FSH i estradiolem oznaczanymi na początku cyklu. W odróżnieniu od inhibiny B poziom AMH zmienia się w cyklu niewiele. U mężczyzn inhibinę B ocenia się razem z FSH, LH i testosteronem — taki zestaw pozwala wstępnie odróżnić przyczynę leżącą w samych jądrach (niska inhibina, wysokie FSH) od zaburzeń przysadki lub podwzgórza (niska inhibina przy niskich gonadotropinach).

Najczęstsze pytania

Co oznacza niski poziom inhibiny B?

U kobiet najczęściej mniejszą pulę pęcherzyków w jajnikach, czyli obniżoną rezerwę jajnikową, a także zbliżającą się menopauzę. U mężczyzn — upośledzone wytwarzanie plemników w jądrach. Pojedynczy wynik nie wystarcza do rozpoznania; ocenia się go razem z FSH, AMH lub badaniem nasienia.

Jakie są normy dla inhibiny B u mężczyzn?

Zależą od laboratorium i metody. W dużym badaniu mężczyzn z prawidłowym nasieniem zakres wynosił 87–300 pg/ml. U chłopców przed dojrzewaniem obowiązują inne, znacznie niższe wartości, a o ostatecznej interpretacji decyduje zakres z wydruku.

W którym dniu cyklu zbadać inhibinę B?

W fazie folikularnej, najlepiej w 3. dniu cyklu, o ile lekarz nie zaleci innego terminu. Stężenie inhibiny B zmienia się w trakcie cyklu, więc wynik z innego dnia trzeba porównywać z innym zakresem.

Czy inhibina B jest lepsza niż AMH?

Do oceny rezerwy jajnikowej AMH jest zwykle przydatniejsze: mniej zmienia się w cyklu i jest zalecane przez ESHRE przed in vitro. Inhibina B bywa badaniem uzupełniającym; oba wyniki dobrze ze sobą korelują.

Czy przy niskiej inhibinie B mężczyzna może mieć dzieci?

Tak, to możliwe. W polskim badaniu ciąża udała się u zaskakująco dużej części partnerek mężczyzn z bardzo niską inhibiną B. O szansach więcej mówi badanie nasienia niż sama inhibina.

Ile czeka się na wynik inhibiny B?

Zwykle od około 7 dni roboczych do dwóch tygodni, zależnie od laboratorium, bo oznaczenie wykonuje się w wybranych pracowniach. Dokładny termin podaje punkt pobrań przy rejestracji.

Co oznacza wysoka inhibina B?

U kobiet może towarzyszyć PCOS albo — rzadziej — ziarniszczakowi jajnika, który wydziela inhibinę. Wysoki wynik po menopauzie wymaga konsultacji z ginekologiem, USG i wykluczenia guza, bo w tym wieku inhibina B powinna być nieoznaczalna.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Wynik badania powinien zostać zinterpretowany przez lekarza w kontekście całego obrazu klinicznego.

Opracowanie: redakcja Badania Krwi. Ostatnia aktualizacja: 3 października 2026. Treść powstała na podstawie zakresów referencyjnych podawanych przez laboratoria diagnostyczne i ogólnodostępnych wytycznych klinicznych.