Krzepnięcie krwi
Cztery badania oceniające, jak sprawnie i w jakim tempie krew tworzy skrzep. Kluczowe przed zabiegami, przy podejrzeniu zakrzepicy lub skazy krwotocznej, a także przy monitorowaniu leczenia przeciwzakrzepowego.
Co obejmuje krzepnięcie krwi
Kliknij badanie, aby zobaczyć zakres referencyjny, jednostki i krótkie wyjaśnienie, co dany parametr mówi o organizmie.
Wynik czasu protrombinowego ujednolicony między laboratoriami; ocenia zewnątrzpochodny szlak krzepnięcia. Służy do monitorowania warfaryny i acenokumarolu — u leczonych docelowe INR to zwykle 2,0–3,0, celowo powyżej normy.
Pełny opis badania →Ocenia wewnątrzpochodny i wspólny szlak krzepnięcia. Wydłużony wynik może wskazywać na niedobory czynników krzepnięcia (np. hemofilię), chorobę wątroby lub antykoagulant toczniowy albo być efektem leczenia heparyną.
Pełny opis badania →Powstają, gdy organizm rozpuszcza skrzep z fibryny. Wynik w normie pomaga wykluczyć zakrzepicę żył głębokich i zatorowość płucną; podwyższony jest mało swoisty i sam nie przesądza o rozpoznaniu.
Pełny opis badania →Białko krzepnięcia, z którego pod wpływem trombiny powstaje fibryna budująca skrzep. Obniżony poziom zwiększa ryzyko krwawień, a podwyższony bywa niespecyficznym markerem stanu zapalnego.
Pełny opis badania →Naturalny inhibitor krzepnięcia wytwarzany w wątrobie. Obniżona aktywność może oznaczać wrodzony lub nabyty niedobór antytrombiny i zwiększone ryzyko zakrzepicy; wynik powyżej normy zwykle nie ma znaczenia klinicznego.
Pełny opis badania →Naturalny inhibitor krzepnięcia wytwarzany w wątrobie z udziałem witaminy K. Obniżona aktywność — wrodzona lub nabyta (np. warfaryna, choroby wątroby) — zwiększa ryzyko zakrzepicy żylnej; wynik powyżej normy nie ma wartości diagnostycznej.
| Parametr | Zakres | Jednostka |
|---|---|---|
| Aktywność białka C (mp.pl) | 70–140 | % |
| Stężenie białka C, antygen (mp.pl) | 3–6 | mg/l |
Naturalny inhibitor krzepnięcia zależny od witaminy K, kofaktor aktywowanego białka C. Obniżony wynik — wrodzony lub nabyty (np. warfaryna, ciąża, choroby wątroby) — zwiększa ryzyko zakrzepicy żylnej; wynik powyżej normy nie ma wartości diagnostycznej.
| Parametr | Zakres | Jednostka |
|---|---|---|
| Aktywność białka S (mp.pl) | 70–140 | % |
| Aktywność wolnego białka S — kobiety (mp.pl) | 60–120 | % |
| Aktywność wolnego białka S — mężczyźni (mp.pl) | 75–120 | % |
| Stężenie białka S całkowitego (mp.pl) | 20–25 | mg/l |
Mierzy czas powstania skrzepu po dodaniu trombiny do osocza; zależy od ilości i budowy fibrynogenu. Wydłużony najczęściej przez heparynę lub dabigatran w próbce, rzadziej przez niedobór lub wadę fibrynogenu.
Pełny opis badania →Białko krzepnięcia, którego niedobór powoduje hemofilię A. Niski wynik może też oznaczać chorobę von Willebranda lub inhibitor; trwale powyżej 150% wiąże się z większym ryzykiem zakrzepicy żylnej.
Pełny opis badania →Białko, które przykleja płytki krwi do uszkodzonego naczynia i przenosi czynnik VIII. Wynik poniżej 50%, zwłaszcza z nawracającymi krwawieniami, wymaga diagnostyki w kierunku choroby von Willebranda; wysoki zwykle odzwierciedla stan zapalny lub ciążę.
Pełny opis badania →Przeciwciała antyfosfolipidowe, które w probówce wydłużają krzepnięcie, a w organizmie zwiększają ryzyko zakrzepicy. Prawidłowo wynik jest ujemny; dodatni wymaga powtórzenia po co najmniej 12 tygodniach i nie oznacza tocznia.
Pełny opis badania →Autoprzeciwciała z grupy antyfosfolipidowych, oznaczane w diagnostyce zespołu antyfosfolipidowego. Znaczenie mają stężenia powyżej 40 GPL/MPL utrzymujące się po 12 tygodniach; niskie wyniki bywają przejściowe, np. przy infekcji lub lekach.
Pełny opis badania →Autoprzeciwciała przeciw białku krwi β2GPI, oznaczane przy podejrzeniu zespołu antyfosfolipidowego. Prawidłowy wynik jest ujemny; dodatni ma znaczenie, gdy utrzymuje się po co najmniej 12 tygodniach.
| Parametr | Zakres | Jednostka |
|---|---|---|
| ujemny — przykładowy próg (99. centyl testu) | < 20 | U/ml |
| niskie miano (powyżej 99. centyla) | < 40 | jednostek |
| miano umiarkowane | 40–80 | jednostek |
| miano wysokie | > 80 | jednostek |
Test krzepnięcia oparty na APTT, sprawdzający, czy czynnik V daje się zahamować przez aktywowane białko C. Wskaźnik poniżej normy w ok. 95% przypadków wynika z mutacji czynnika V Leiden i wymaga potwierdzenia testem genetycznym.
| Parametr | Zakres | Jednostka |
|---|---|---|
| Wskaźnik APC (iloraz APTT z APC / bez APC) — wynik prawidłowy (practical-haemostasis.com) | > 2,0 | — |
| Przykład zakresu laboratoryjnego (Newcastle Hospitals NHS) | 2,3–3,5 | — |
| Wskaźnik znormalizowany — ok. 80% osób poniżej progu ma mutację | < 0,84 | — |
Badanie genetyczne wykrywające mutację Leiden w genie czynnika V, która czyni go opornym na białko C i zwiększa ryzyko zakrzepicy żylnej. Wynik: brak mutacji (norma), heterozygota lub homozygota.
Pełny opis badania →Badanie genetyczne wykrywające wariant 20210G>A genu F2, który zwiększa wytwarzanie protrombiny i ryzyko zakrzepicy żylnej. Wynik prawidłowy: nie wykryto wariantu. Nosicielstwo nie przesądza o zakrzepicy; wykonuje się je raz w życiu.
| Parametr | Zakres | Jednostka |
|---|---|---|
| Brak wariantu (genotyp GG) | wynik prawidłowy | — |
| Heterozygota (GA) | ryzyko zakrzepicy żylnej 2–3 lub 2–5 razy wyższe | — |
| Homozygota (AA) | ryzyko wyższe niż u heterozygot | — |
Pośrednio mierzy stężenie heparyny przez hamowanie czynnika Xa. Bez heparyny wynik jest zerowy; zakres docelowy zależy od leku, dawkowania i godziny pobrania — przy LMWH 2×/dobę zwykle 0,6–1,0 j.m./ml 4 h po dawce.
Pełny opis badania →Badanie genetyczne wykrywające warianty C677T i A1298C genu reduktazy MTHFR, związane z metabolizmem folianów i homocysteiny. Warianty są częste i same nie oznaczają choroby ani ryzyka zakrzepicy.
Pełny opis badania →Jak czytać pasek zakresu
Wartości liczbowe pokazane przy każdym badaniu to przykładowe wyniki, umieszczone na pasku wyłącznie, by pokazać jak odczytać strefę. U osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe docelowy zakres INR jest celowo wyższy niż zakres „ogólny” pokazany tutaj — o docelową wartość pyta się lekarza prowadzącego leczenie.