Gazometria (pH, pCO2, pO2)

Gazometria to badanie krwi, najlepiej tętniczej, które ocenia wymianę gazową w płucach i równowagę kwasowo-zasadową organizmu. Prawidłowe pH krwi wynosi 7,35–7,45, ciśnienie parcjalne tlenu (PaO2) 75–100 mm Hg, a ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla (PaCO2) 32–45 mm Hg.

Tekst jest dla osób, które mają w ręku wynik gazometrii: znajdziesz tu normy parametrów, interpretację wyniku i odpowiedzi na najczęstsze pytania.

Gazometria — normy we krwi tętniczej

Parametr	Norma
pH	7,35–7,45
PaCO2 — ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla	32–45 mm Hg
PaO2 — ciśnienie parcjalne tlenu	75–100 mm Hg
HCO3 — stężenie wodorowęglanów w osoczu	21–27 mmol/l
BE — nadmiar zasad	od –2,3 do +2,3 mmol/l (mEq/l)
SaO2 — saturacja, czyli wysycenie tlenem hemoglobiny	95–98%

Zakresy różnią się nieco między laboratoriami i zależą od rodzaju krwi — tabela podaje normy dla krwi tętniczej. We krwi żylnej pO2 jest znacznie niższe (ok. 35–40 mm Hg), a pCO2 wyższe, dlatego próbka żylna nie służy do oceny utlenowania.

Interpretacja wyniku — zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i niewydolność oddechowa

W ocenie zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej kluczowe jest pH krwi, utrzymywane w wąskim zakresie. Jego obniżenie poniżej 7,35 to kwasica, podniesienie powyżej 7,45 — zasadowica. O charakterze nieprawidłowości mówi zależność pH od PaCO2 i od wodorowęglanów: gdy z pH zgadza się zmiana PaCO2, zaburzenie jest oddechowe, a gdy zmiana HCO3 — metaboliczne. Płuca i nerki próbują wyrównać pierwotną nieprawidłowość, więc przy wyrównaniu pH może pozostać w normie.

PaO2 poniżej normy to hipoksemia, a wartość poniżej 60 mm Hg świadczy o niewydolności oddechowej. Obniżone PaCO2 oznacza hiperwentylację, a podwyższone — niewydolność wentylacji, groźną zwłaszcza w zaostrzeniu POChP. Wynik zawsze interpretuje lekarz na podstawie objawów i stanu pacjenta, często razem z potasem, sodem i mleczanami z panelu nerki i elektrolity.

Najczęstsze pytania

O czym świadczy zła gazometria?

Nieprawidłowa gazometria wskazuje na zaburzenia wymiany gazowej albo równowagi kwasowo-zasadowej — kwasicę lub zasadowicę. Przyczyną bywają choroby płuc, nerek, choroby metaboliczne, leki, a także urazy głowy lub szyi upośledzające oddychanie.

Na czym polega badanie gazometryczne?

Krew pobiera się zwykle z tętnicy promieniowej w okolicy nadgarstka, rzadziej z opuszki palca lub płatka ucha (krew włośniczkowa), a niekiedy z żyły. Badanie można wykonać nawet u noworodka. Wynik analizy jest gotowy po kilku minutach. Po pobraniu krwi tętniczej trzeba kilka minut uciskać opatrunek, by nie powstał krwiak.

Czy na gazometrię trzeba być na czczo?

Nie. Badanie nie wymaga przygotowania. U osoby oddychającej tlenem jego przepływ nie powinien się zmieniać przez 20 minut przed pobraniem.

Kiedy wykonuje się gazometrię?

Najczęściej na SOR, izbie przyjęć i w szpitalu: przy duszności i podejrzeniu niewydolności oddechowej, w ciężkich infekcjach, zatruciach, chorobach nerek i metabolicznych, przy nasilonej biegunce i wymiotach, a także przy kwalifikacji do domowej tlenoterapii i w celu oceny skuteczności tlenoterapii lub wentylacji nieinwazyjnej.

Co oznacza zbyt wysokie pCO2?

Płuca nie usuwają wystarczająco dwutlenku węgla. Jeśli spada przy tym pH, jest to kwasica oddechowa. Bardzo wysokie stężenie CO2 grozi utratą przytomności i wymaga pilnego leczenia.

Jak gazometria wskazuje na kwasicę ketonową?

Typowe jest obniżone pH, niskie HCO3 i wtórnie obniżone PaCO2, bo organizm przyspiesza oddech. Rozpoznanie potwierdza się oznaczeniem ciał ketonowych, np. beta-hydroksymaślanu, oraz glukozy.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Wynik badania powinien zostać zinterpretowany przez lekarza w kontekście całego obrazu klinicznego.

Opracowanie: redakcja Badania Krwi. Ostatnia aktualizacja: 3 października 2026. Treść powstała na podstawie zakresów referencyjnych podawanych przez laboratoria diagnostyczne i ogólnodostępnych wytycznych klinicznych.