Serce i naczynia

Białko z komórek mięśnia sercowego, które trafia do krwi przy ich uszkodzeniu — podstawowy marker w diagnostyce zawału serca. Oznaczane zwykle pilnie i seryjnie: liczy się zmiana stężenia w kolejnych pomiarach, a normę wyznacza metoda laboratorium.

Nieaktywny fragment uwalniany razem z hormonem BNP, gdy ściany komór serca są rozciągane. Służy do wykluczania i monitorowania niewydolności serca; podnoszą go też wiek, choroby nerek i migotanie przedsionków.

Łączna ilość cholesterolu we krwi, we wszystkich frakcjach lipoprotein. Sam w sobie mówi mniej niż podział na LDL i HDL, ale jest punktem wyjścia lipidogramu i służy do obliczenia cholesterolu nie-HDL.

Frakcja transportująca cholesterol do tkanek. Jej nadmiar sprzyja odkładaniu się blaszek miażdżycowych w naczyniach, dlatego docelowy poziom zależy od indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego.

Frakcja transportująca nadmiar cholesterolu z tkanek z powrotem do wątroby. Niski HDL wiąże się z wyższym ryzykiem sercowo-naczyniowym, ale skrajnie wysoki wynik nie daje dodatkowej ochrony.

Główna postać tłuszczu krążącego we krwi, silnie zależna od ostatniego posiłku, alkoholu i cukrów prostych. Laboratoria podają normę < 150 mg/dl na czczo; wytyczne PTDL/PTL 2024 za pożądane uznają < 100 mg/dl.

Aminokwas powstajacy z metioniny. Podwyzszone stezenie uszkadza srodblonek naczyn i jest niezaleznym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego; najczestsza przyczyna to niedobor witamin z grupy B.

Cząsteczka podobna do LDL, której stężenie w około 90% zależy od genów i przez całe życie zmienia się niewiele. Wysoki poziom zwiększa ryzyko zawału, udaru i zwężenia zastawki aortalnej; zwykle wystarczy oznaczyć ją raz w życiu.

Białko obecne w każdej cząsteczce LDL i innych lipoprotein sprzyjających miażdżycy, więc jego stężenie odzwierciedla ich liczbę. Uzupełnia lipidogram; docelowa wartość zależy od ryzyka sercowo-naczyniowego.

Enzym uwalniany do krwi przy uszkodzeniu mięśni — rośnie po wysiłku, urazie, przy statynach, niedoczynności tarczycy i w rabdomiolizie. Wynik nie wskazuje, który mięsień ucierpiał; w zawale serca rozstrzyga troponina.

Postać kinazy kreatynowej występująca głównie w mięśniu sercowym; rośnie po jego uszkodzeniu, ale też przy uszkodzeniu mięśni szkieletowych. W diagnostyce zawału ustąpiła troponinie; norma zależy od metody (ng/ml albo U/l).

Białko magazynujące tlen w mięśniach, które trafia do krwi, gdy mięśnie szkieletowe lub mięsień sercowy ulegają uszkodzeniu. Rośnie wcześnie, ale nie wskazuje, który mięsień ucierpiał — w diagnostyce zawału ma znaczenie pomocnicze wobec troponiny.

Białko C-reaktywne mierzone metodą o wysokiej czułości — wskaźnik przewlekłego stanu zapalnego o małym nasileniu, używany do oceny ryzyka sercowo-naczyniowego, a nie do wykrywania infekcji. Wynik powyżej 10 mg/l nie służy do oceny ryzyka.

Główne białko HDL, które pomaga usuwać nadmiar cholesterolu z tkanek; jego stężenie zmienia się równolegle z HDL. Niski wynik wiąże się z wyższym ryzykiem miażdżycy, a normy różnią się między laboratoriami.

Hormon wydzielany przez komory serca, gdy ich ściany są rozciągane przez nadmiar krwi. Prawidłowy wynik dobrze wyklucza niewydolność serca; podnoszą go też wiek, choroby nerek i migotanie przedsionków, a otyłość zaniża.

Zestaw badań z jednej próbki krwi: cholesterol całkowity, LDL, HDL, nie-HDL i trójglicerydy. Służy do wykrywania zaburzeń lipidowych i oceny ryzyka miażdżycy; docelowy LDL zależy od ryzyka sercowo-naczyniowego.

Enzym przekształcający angiotensynę I w angiotensynę II, wytwarzany głównie w naczyniach płuc. Oznacza się go przy podejrzeniu i w leczeniu sarkoidozy; wzrost jest nieswoisty, a inhibitory ACE i sterydy obniżają wynik.